Welcome to TOSHKENT VILOYATI STATISTIKASI   Click to listen highlighted text! Welcome to TOSHKENT VILOYATI STATISTIKASI Powered By GSpeech

Xoʼjalik yurituvchi subʼektlar diqqatiga! oyning 5 sanasidan kechiktirmay 1-K shakli oylik (Tashkilot faoliyati toʼgʼrisida) hisobotini eStat 3.0 avtomatlashtirilgan tizimi orqali elektron raqamli imzodan foydalangan holda taqdim etishlari lozimligi yuzasidan ogohlantirib oʼtamiz

HUDUDIY DEHQON BOZORLARIDAGI AYRIM TOVARLARNING O'RTACHA NARXLARI (1-YANVAR HOLATIGA)

Jo`xori

Jo`xori 1kg (so'm)

2630 so'm

Kartoshka

Kartoshka1kg (so'm)

2698 so'm

Karam

Karam 1kg (so'm)

1805 so'm

Lavlagi

Lavlagi1kg (so'm)

3121 so'm

Mol go`shti

Mol go`shti1kg (so'm)

50389so'm

Qo`y go`shti

Qo`y go`shti1kg (so'm)

51073so'm

Tovuq go`shti

Tovuq go`shti1kg (so'm)

23327so'm

TADBIRKORLAR UCHUN

Toshkent viloyatida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning rivojlanishi

Mamlakatimizda ishbilarmonlik muhitini yanada yaxshilash bo`yicha amalga oshirilayotgan kompleks chora-tadbirlar kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni jadal rivojlantirish va barqaror iqtisodiy o`sish sur`atlarini ta`minlash imkonini bermoqda. Toshkent viloyatida 2000-2018 yillarda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning YaHMdagi ulushi 34,0 foizdan 59,4 foizga o`sib, 25,4 foiz birlikka ortgan (1-rasm).

 1-rasm. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning YaIMdagi ulushi

Kichik biznes sub`ektlarining demografiyasi. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub`ektlarini har tomonlama qo`llab quvvatlash va ularga qulay shart-sharoitlar yaratib berish bo`yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar natijasida ularning soni yil sayin oshib bormoqda. 2019 yil 1 yanvar holatiga Toshkent viloyatida faoliyat ko`rsatayotgan kichik biznes sub`ektlari soni (dehqon va fermer xo`jaliklaridan tashqari) 25410 tani tashkil etib, 2000 yilga nisbatan 17636 taga yoki 3,27 barobar ko`paygan (2-rasm).

2-rasm. Faoliyat ko`rsatayotgan kichik biznes sub`ektlari soni 

(1 yanvar holatiga, ming birlikda)

2019 yil 1 yanvar holatiga iqtisodiy faoliyat turlari bo`yicha 6749 ta kichik biznes sub`ektlari (jami sub`ektlarning 26,6 foizi) savdo sohasida, 5912 tasi (23,3 foizi) sanoatda, 2287 tasi (9,0 foizi) qurilishda, 3453 tasi (13,6 foizi) qishloq va o`rmon xo`jaliklarida, 2305 tasi (9,1 foizi) yashash va ovqatlanish bo`yicha xizmatlar ko`rsatish sohasida, 381 tasi (1,5 foizi) axborot va aloqa sohasida, 425 tasi (1,7 foizi) sog’liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlar ko’rsatishda, 1053 tasi (4,1 foizi) yuk tashish va saqlash sohasida, 2845 tasi (11,1 foizi) boshqa sohalarda faoliyat ko`rsatmoqda (3-rasm).

 3-rasm. 2019 yil 1 yanvar holatiga faoliyat ko`rsatayotgan kichik biznes sub`ektlari sonining iqtisodiy faoliyat turlari bo`yicha taqsimlanishi

Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sohasida bandlik. 2000 yilda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sohasida mehnat faoliyati bilan band bo`lganlar soni 484,3 ming kishini tashkil etgan bo`lsa, 2010 yilda bu ko`rsatkich 839,9 ming kishini, 2018 yilda esa 901,6 ming kishini tashkil etib, mazkur sohada band bo`lganlar soni 2000 yilga nisbatan solishtirilganda 417,3 ming kishiga yoki 1,86 barobar ko`payganligini ko`rish mumkin (4-rasm).

4-rasm. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikda band bo`lganlar soni

Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sohasida band bo`lganlarning iqtisodiyotda band bo`lganlar umumiy sonidagi ulushi 2000 yilda 54,1 foizni tashkil etgan bo`lsa, 2005 yilda bu ko`rsatkich 62,7 foizni, 2010 yilda 72,7 foizni, 2018 yilda esa 73,4 foizni tashkil etib, 2000 yilga nisbatan 19,3 foiz birlikka oshgan (5-rasm).

5-rasm. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning iqtisodiyotda band bo`lganlar umumiy sonidagi ulushi

Kichik biznesning iqtisodiyotda band bo`lganlar sonidagi ulushi turli xorijiy davlatlar ko`rsatkichlari bilan taqqoslanganda, Yaponiyada bu ko`rsatkich 78,0 foizni, Italiyada 71,0 foizni, Germaniyada 69,5 foizni, Buyuk Britaniyada 56,0 foizni, AQShda 54,0 fizni, Rossiyada 25,6 foizni tashkil etganligini ko`rishimiz mumkin (6-rasm). Ko`rinib turibdiki, mamlakatimizda mazkur sohaning iqtisodiyotda bo`lganlar sonidagi ulushi rivojlangan davlatlar ko`rsatkichlaridan ham yuqori darajaga yetgan. Bu mamlakatimizda aholi bandligini ta`minlash bo`yicha aniq, manzilli choralar ko`rilayotganidan dalolatdir.

 6-rasm. Dunyoning turli davlatlarida kichik biznesning iqtisodiyotda band bo`lganlarning umumiy sonidagi ulushi

Iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari rivojlanishida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning o`rni. Kichik biznesning iqtisodiyotdagi ahamiyati uning sohada raqobat muhitini ta`minlash, yirik korxonalar uchun mahsulot yetkazib berish, yangi ish o`rinlarini yaratish, bozor tizimining moslashuvchanligini oshirish, resurslarni ishlab chiqarishga safarbar etish, soliq tushumlari hajmining o`sishini ta`minlash, aholi daromadlari darajasini barqarorlashtirish kabi omillar bilan belgilanadi. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sohasi ichki bozorimizni raqobatbardosh va sifatli mahsulotlar bilan to`ldirishda, aholini ish bilan ta`minlash va daromadi ko`payib, farovonligi oshib borishiga erishishda eng asosiy omillardan biri hisoblanadi.

Sanoat. Mazkur tarmoqda kichik biznes sub`ektlarining yuqori sur`atlarda o`sishi, qulay ishbilarmonlik muhitining yaratilishi, yagona soliq to`lovi stavkalarining pasaytirilishi, resurslardan va ishlab chiqarish infratuzilmalaridan foydalanishga ruxsat berish shartlarining soddalashtirilishi hamda kichik biznes sub`ektlarini yirik kompaniyalar bilan kooperatsiya aloqalarining kuchayishi natijasida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmidagi ulushi 2000 yildagi 8,1 foizdan 2018 yilda 24,2 foizga yoki 16,1 foiz birlikka sezilarli daraja o`sdi (7-rasm).

7-rasm. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning sanoatdagi ulushi

2018 yilda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub`ektlari tomonidan jami sanoat mahsulotlarining 24,2 foizi ishlab chiqarilgan.

So`nggi yillarda sanoatning asosiy tarmoqlarida, ayniqsa oziq-ovqat sanoati, yengil sanoat, qurilish materiallari sanoati, mashinasozlik va metallga ishlov berish sanoati, kimyo va neft-kimyo sanoati hamda farmatsevtika sanoatida faoliyat yuritib kelayotgan kichik biznes sub`ektlari sonining oshib borayotganligi va ular tomonidan sanoat mahsulotlari ishlab chiqarishning yuqori o`sish sur`atlari qayd etilayotganligi kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning sanoatdagi ulushini barqaror ravishda oshib borishini ta`minlashda asosiy omillardan biri bo`lib xizmat qilmoqda.

Shu o`rinda, O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2014 yil 7 apreldagi PF-4609-son “O`zbekiston Respublikasida investitsiya iqlimi va ishbilarmonlik muhitini yanada takomillashtirishga doir qo`shimcha chora-tadbirlar to`g`risida"gi Farmoniga muvofiq, sanoatning sermehnat tarmoqlari bo`lmish oziq-ovqat sanoati, yengil sanoat va qurilish materiallari sanoati tarmoqlarida kichik korxonalar xodimlarining o`rtacha yillik cheklangan soni 200 kishigacha oshirilganligi mazkur tarmoqlarda faoliyat yuritayotgan kichik biznes sub`ektlari sonining ko`payishiga imkoniyat yaratib berayotganligini alohida qayd etish zarur.

1-jadval

Hududlar bo`yicha kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning sanoatdagi ulushi (foizda) 

1-jadval ma`lumotlariga asosan 2018 yilda hududlar bo`yicha kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning sanoatdagi ulushi bo`yicha eng yuqori ko`rsatkich Yuqorichirchiq tumanida 73,0 foizni tashkil etgan. Shuningdek, Ohangaron shahrida bu ko`rsatkich 67,5 foizni va Toshkent tumanida 61,1 foizni tashkil etgan. Mazkur ko`rsatkich bo`yicha o`rta darajada bo`lgan Oqqo’rg’on tumanida 42.0 foizni hamda O’rtachirchiq tumanida 51,2 foizni qayd etgan. Olmaliq shahrida bu ko`rsatkich 2,4 foizni va Qibray tumanida 34,6 foizni tashkil etib, past darajani qayd etgan.

Qurilish. Qishloq joylarda namunaviy uylar qurish bo`yicha Hukumat dasturlarining qabul qilinishi kichik biznes sub`ektlari tomonidan respublikamizda, shu jumladan qishloq joylarda qurilish ishlari hajmining barqaror o`sishini ta`minladi. Turar joylarning qurilishi bilan birga, ijtimoiy infratuzilma ob`ektlari, qishloq vrachlik punktlari, umumta`lim muassasalari, xizmat ko`rsatish va servis sohalaridagi ob`ektlarning qurilishi kichik biznes sub`ektlari tomonidan amalga oshirilmoqda.

Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub`ektlarining qurilish sohasidagi ulushi 2000 yilda 33,7 foizni tashkil etgan bo`lsa, 2016 yilda 73,8 foizga yetib, 40,1 foiz birlikka sezilarli darajada oshgan (8-rasm).

 8-rasm. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning qurilishdagi ulushi

2016 yilda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub`ektlari tomonidan 1214,9 mlrd.so`mlik qurilish ishlari bajarilgan (jami qurilish ishlari hajmining 73,7 foizi) yoki 2015 yilga nisbatan 3,1 foizga o`sgan. Shu jumladan kichik korxona va mikrofirmalar tomonidan 562,9 mlrd.so`mlik qurilish ishlari bajarilgan (jami qurilish ishlari hajmining 34,1foizi) yoki 2015 yilga nisbatan 10,1 foizga o`sgan. Shuningdek, yakka tartibdagi turar-joylar va noturar joy obektlari qurilishida 652,0 mlrd.so`mlik ishlar amalga oshirildi (jami qurilish ishlari hajmining 39,6 foizi) yoki 2015 yilga nisbatan 7,2 foizga kamaygan.

Savdo. Chakana savdo tovar aylanmasida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub`ektlarining ulushi 2000 yildagi 74,1 foizdan 2016 yilda 89,6 foizga yetib, 15,5 foiz birlikka oshgan (9-rasm).

9-rasm. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning chakana savdo aylanmasi hajmidagi ulushi

2016 yilda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub`ektlarining chakana savdo aylanmasi hajmi 8385,9 mlrd.so`mni tashkil etgan (jami chakana savdo aylanmasi hajmining 90,9 foizi). Shu jumladan 2128,3 mlrd.so`mlik chakana savdo hajmi (jami chakana savdo aylanmasi hajmining 23,0 foizi) kichik korxona va mikrofirmalar hissasiga hamda 6257,6 mlrd.so`mlik chakana savdo hajmi (jami chakana savdo aylanmasi hajmining 67,8 foizi) yakka tartibdagi tadbirkorlar hissasiga to`g`ri keladi.

Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning tashqi savdo faoliyati. Import o`rnini bosuvchi va eksportbop mahsulotlar ishlab chiqaruvchi kichik biznes sub`ektlarining davlat tomonidan qo`llab-quvvatlanishi eksport hajmida kichik biznesning hissasini oshirish imkonini bermoqda.

Viloyat eksportining umumiy hajmida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning ulushi 2000 yilda 6,3 foizni tashkil etgan bo`lsa, 2018 yilda 26,4 foizga yetgan, ya`ni 20,1 foiz birlikka oshgan (10-rasm).